Continu meten van de stalemissies kan volgens Rechtbank Gelderland de borging bieden die nodig is om een omgevingsvergunning op basis van doelvoorschriften te verlenen en te kunnen handhaven. Het is wel noodzakelijk dat eerst voldoende maatregelen worden getroffen voor natuur in de omgeving van het veehouderijbedrijf.
Dit blijkt uit de uitspraak van de rechtbank in de rechtszaak over twee vergunningen voor bedrijfsuitbreiding op basis van doelvoorschriften. De uitspraak is op 29 september 2026 gepubliceerd door Rechtbank Gelderland.
Volgens de rechtbank biedt het continu meten van de stalemissies met sensoren en het tussentijds rapporteren naar het bevoegd gezag, voldoende zekerheid over de daadwerkelijke ammoniakuitstoot en de werking van het emissiearme stalsysteem bij varkens.
Minister Van Essen: “De vergunningen zijn afgewezen op additionaliteit, maar de rechter oordeelt ook dat de vergunningen voor wat betreft de doelsturing deugen. De meetsensoren zijn geschikt om de ammoniakuitstoot te meten. Dat is voor mij een bevestiging dat doelsturing binnen de landbouw een mogelijkheid is om geborgd stikstof te reduceren en vergunningsverlening weer mogelijk te maken. Zo krijgen ondernemers de ruimte om op basis van hun vakmanschap en ondernemerschap toe te werken naar hun bedrijfsspecifieke emissienorm.”
De minister gunt ondernemers zekerheid en ruimte om weer te kunnen ondernemen. “Voor deze ondernemers geeft de uitspraak natuurlijk nog niet de zekerheid waar zij op hadden gehoopt en die ik hen ook gun. Zij, maar ook de gemeenten en de provincie, hebben hard gewerkt om stappen vooruit te zetten.” Het ministerie van LVVN werkt samen met ondernemers, gemeenten en provincies de maatregelen van het kabinet verder uit om juridische zekerheid te krijgen en ruimte te creëren voor ondernemers, gemeenten en provincies.
Deze rechtszaak draaide om omgevingsvergunningen op basis van doelschriften die de gemeenten Berkelland en Oost-Gelre hadden afgegeven aan twee varkenshouders om hun bedrijf uit te breiden, met instemming van de provincie Gelderland. De rechtbank heeft deze vergunningen op twee aspecten beoordeeld. Op het aspect van continu meten heeft de rechtbank geoordeeld dat continu meten de emissiearme werking van een stalsysteem kan ondervangen. Daarnaast is beoordeeld of is voldaan aan het additionaliteitsvereiste. Dat houdt in dat een vergunning alleen kan worden verleend wanneer onderbouwd is dat de vrijkomende stikstofruimte niet nodig is voor het behoud of herstel van de natuur in Natura-2000-gebieden. Op dat onderdeel voldeden de vergunningen volgens de rechtbank nog niet.
Het maatregelenpakket dat het kabinet op 26 juni heeft gepresenteerd, sluit aan op de uitspraak die de rechtbank Gelderland nu heeft gedaan. In dit maatregelenpakket wordt stevig ingezet op natuurherstel om vergunningverlening weer mogelijk te maken. Daarnaast zet het kabinet met de bedrijfsspecifieke emissienormen die gaan gelden vanaf 2035, in op doelsturing. Deze uitspraak bevestigt dat continu meten een van de oplossingsrichtingen is binnen doelsturing, waarmee veehouders kunnen aantonen dat zij aan de bedrijfsspecifieke emissienormen voldoen.
Naast het continu meten werkt het ministerie van LVVN ook aan andere methodes om de emissieuitstoot betrouwbaar aan te kunnen tonen.