Het maatregelenpakket dat het kabinet in juni 2026 heeft voorgesteld, leidt tot vragen bij agrarisch ondernemers. Logisch, want wat betekent dit nu precies voor jouw bedrijf? Op deze pagina proberen we zo goed mogelijk antwoord te geven op veelgestelde vragen. Mis je een vraag? Stel deze dan via het contactformulier of bij het contactcentrum van RVO.
Op de pagina Wat betekenen de plannen van het kabinet voor boeren en telers? krijg je mee duidelijkheid over wat het voorgestelde maatregelenpakket voor jouw bedrijf kan betekenen.
Nee, je hebt nu geen probleem. De normen van 0,164 NH3 per fosfaatrecht per jaar en 92 kg CO2-eq. per fosfaatrecht per jaar voor stal- en opslagemissies gelden vanaf 2035. Het is dus van belang dat je vanaf 2035 wel aan de normen voldoet en het is verstandig om in beeld te brengen wat er op jouw bedrijf nodig is om aan de norm te voldoen.
Onderdeel van het maatregelenpakket is dat je als agrarisch ondernemer de komende jaren ondersteuning krijgt om aan de normen te gaan voldoen. Deze ondersteuning omvat bijvoorbeeld subsidies voor het aanschaffen van stalsystemen en het nemen van managementmaatregelen.
Belangrijk is dat je als agrarisch ondernemer gaat onderzoeken wat voor verdienmodel mogelijk is voor jouw bedrijf en wat bij jou als ondernemer past. Zodat je daar de komende jaren naar toe kunt groeien.
Via de Kringloopwijzer kun je nu als melkveehouder inzicht in je stikstof- en broeikasgassenuitstoot per fosfaatrecht krijgen. Hoe je dat doet lees je op Met KringloopWijzer eerste inzicht in emissies op bedrijfsniveau.
Het ministerie van LVVN heeft de WUR (Wageningen Universiteit & Research) opdracht gegeven om een wetenschappelijk en nauwkeurig instrument te ontwikkelen waarmee melkveehouders kunnen simuleren welke maatregelen op het bedrijf genomen kunnen worden om aan de normen te voldoen. Het gaat hierbij onder meer om het nemen van managementmaatregelen, het in gebruik nemen van een stalsysteem of het verminderen van het aantal dieren.
Het bouwen van een systeem wat betrouwbaar is en waar niet alleen de maatregelen los, maar ook de interactie tussen maatregelen laat zien, kost tijd. Daarom is dit instrument pas vanaf het eerste kwartaal van 2027 beschikbaar. Je kunt deze tool dan de komende jaren gebruiken: we blijven deze doorontwikkelen. Als er andere opties worden ontwikkeld waarmee emissies op het bedrijf kunnen dalen, dan komen deze ook in deze tool te staan.
We begrijpen dat melkveehouders hier niet op willen wachten. Daarom zullen we binnenkort voorbeelden delen hoe verschillende typen melkveebedrijven kunnen toewerken naar de normen in 2035.
Voor melkveehouders die nu al meer inzicht willen hebben welke maatregelen voor het eigen bedrijf geschikt zijn om emissies te verminderen, heeft ook het platform IntoAgri een tool ontwikkeld. Daarmee kunnen melkveehouders berekenen met welke maatregelen zij hun ammoniak-emissies kunnen verminderen. De NH3-berekentool is voor elke melkveehouder te gebruiken. IntoAgri is een onafhankelijk platform dat een aantal jaren is opgericht door boeren om alle data die beschikbaar is goed inzichtelijk te maken voor boeren.
Er zijn ook mogelijkheden om hiervoor advies te krijgen of gebruik te maken van bestaande regelingen en projecten. Kijk hiervoor bij de volgende vraag.
Vanuit het ministerie werken we aan een ondersteuningspakket om als agrarisch ondernemer tot keuzes voor je bedrijf te komen.
De eerste stap is dat je inzicht hebt in hoe groot de opgave voor jouw bedrijf is om aan de bedrijfsspecifieke emissienormen te gaan voldoen. In opdracht van het ministerie maakt Wageningen Universiteit en Research (WUR) een gebruiksvriendelijke en wetenschappelijk onderbouwde tool. Daarmee kunnen agrarisch ondernemers simuleren welk effect bepaalde maatregelen op hun bedrijf kunnen hebben.
Via de Kringloopwijzer kun je nu al als melkveehouder inzicht in je stikstof- en broeikasgassenuitstoot per fosfaatrecht krijgen. Hoe je dat doet lees je op Met KringloopWijzer eerste inzicht in emissies op bedrijfsniveau. Met bijvoorbeeld de berekentool van Intoagri krijg je daarnaast inzicht met welke maatregelen je tot 2035 naar de amoniaknorm kunt toewerken.
Vanuit LVVN ondersteunen we de opbouw van een landelijk netwerk voor sociaaleconomische ondersteuning. Als agrariër kun je in je eigen regio terecht bij een ondersteuningspunt. Kijk hiervoor op BoerenPerspectief.nl
Er zijn regelingen waarmee agrarisch ondernemers bijvoorbeeld adviseurs kunnen inschakelen of cursussen kunnen volgen. Zo zijn kennisvouchers onderdeel van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Vanaf 7 oktober 2026 kunnen deze vouchers aangevraagd worden.
Ook wordt er gewerkt aan een regeling waarmee agrariërs specifiek advies krijgen en kennis kunnen opdoen voor het nemen van managementmaatregelen. Er komt dus meer ondersteuning. Houdt het nieuws op Groeiennaarmorgen.nl in de gaten om op tijd te horen welke mogelijkheden eraan komen. En kijk welke ondersteuning er nu ook al beschikbaar is op de overzichtspagina Regelingen en ondersteuning.
Informeer ook bij je provincie of bij je bedrijfsadviseur wat zij voor je kunnen betekenen.
Iedereen in Nederland mag rechtszaken beginnen. Dit voorkomen kan en wil het ministerie dus niet.
Met dit maatregelenpakket wil het kabinet ervoor zorgen dat de emissiereductie en het natuurherstel juridisch worden vastgelegd. Dat geeft ook zekerheid dat deze worden uitgevoerd. Rechters kijken bij de beoordeling van handhavings- en intrekkingsverzoeken of er daadwerkelijk voldoende wordt gedaan aan natuurherstel. Zodra dat het geval is, zullen in rechtszaken handhavings- en intrekkingsverzoeken worden afgewezen. De minister van LVVN heeft aan de Tweede en Eerste Kamer gevraagd om de wetgeving die nodig is met spoed te behandelen, zodat die dit jaar nog ingevoerd kan worden.
Daarnaast werkt het ministerie samen met provincies aan juridisch onderbouwingen waarmee handhavings- en intrekkingsverzoeken kunnen worden afgewezen. Streven is dat dit voorkomt dat het tot rechtszaken komt.
Het ministerie weet dat deze normen heel ambitieus zijn en veel vraagt van ondernemers. Ook wanneer je bedrijf er pas in 2035 aan hoeft te voldoen. Tegelijkertijd is uitgezocht dat deze emissienormen voor stikstof en klimaatgassen haalbaar zijn met de staltechnieken en managementmaatregelen die nu beschikbaar zijn of gaan komen.
De emissienormen zijn vooral moeilijk haalbaar omdat het veel geld kost om alles wat nodig is door te voeren. De vraag is dus of je de investeringen als agrarisch ondernemer kunt terugverdienen. Met het maatregelenpakket zet het kabinet erop in dat de overheid de agrarisch ondernemer daarbij ondersteunt. Daarvoor komen er de komende jaren subsidies en andere regelingen.
Het kabinet kiest voor deze ambitieuze normen, omdat we als Nederland aan de landelijke reductiedoelen moeten gaan voldoen. Dat is de enige manier om natuurherstel mogelijk te maken en klimaatverandering te beperken.
Met minder ambitieuze normen zullen er meer veehouders moeten stoppen met het bedrijf: Als blijvers minder doen, zullen meer boeren moeten stoppen. Dat wil het kabinet voorkomen.
De komende jaren stimuleert het ministerie dat er meer technieken beschikbaar komen en dat de kennis van managementmaatregelen wordt vergroot. Ook daarmee verwacht het ministerie dat het voor meer agrarisch ondernemers goed mogelijk wordt om voor 2035 aan de bedrijfsspecifieke emissienormen te gaan voldoen.