Aan de rand van Gorinchem, in het karakteristieke landschap van de Alblasserwaard, bevindt zich melkveebedrijf VOF Fam de Kreij. In 2010 stapte Marjolein in de maatschap van het bedrijf van haar ouders. In 2023 werd ook Xander ook onderdeel van de maatschap. De 120 melkkoeien vormen het fundament, maar de visie reikt veel verder: ze zien de boerderij als ‘leerlandschap’ waar de integratie van landbouw, mens en natuur centraal staat.
Experimenteren met bodem en agrarisch natuurbeheer
Op het familiebedrijf wordt hiertoe het nodige geëxperimenteerd. Er wordt veel gedaan aan agrarisch natuurbeheer, met o.a. plasdras-gebieden, uitgesteld maaien en ruige mest. Een kiemtraject met wilgen moet uitwijzen of het snoeisel als compost kan worden gebruikt. Daarnaast experimenteren ze met de toepassing van regeneratieve landbouw om de bodem te optimaliseren. “Regeneratieve principes zijn van alle tijden, ook vroeger werd het land beheerd zodat het kon worden doorgegeven aan de volgende generatie”, zegt Xander. “Op onze boerderij willen we, met de wijsheid van vroeger, en de kennis, techniek en de generatie van morgen, werken aan een divers landschap”.
Beeld: © VOF fam de Kreij
Een plek om samen te leren
Dit doen ze niet alleen door te experimenteren op eigen bedrijf, maar vooral door kennis te delen en mensen samen te brengen. Op het bedrijf willen ze een fysieke plek creëren, ‘Onze Ruimte’, waar boeren, burgers en ketenpartners samen leren en reflecteren. Een plek voor trainingen over regeneratieve landbouw, biodiversiteit en leiderschap. “Met ‘Onze Ruimte’ willen we een veilige omgeving bieden waar mensen uit hun comfort zone durven te stappen”, zegt Xander. “Je leert pas echt wanneer dingen fout gaan”. De plannen liggen al klaar: de nieuwe stal en ontvangstruimte moeten uitkijken over het cultuurlandschap wat zoveel voor ze betekent.
Beeld: © VOF fam de kreij
Samenwerking in de regio
Als demonstratiebedrijf werken ze samen met collega-melkveehouder Teunis Jacob Slob van De Drie Wedden. De partijen hebben elkaar gevonden in voormalige gebiedsprocessen. “We wilden allebei een bijdrage leveren aan het gebied”, zegt Xander. Nu zijn ze bezig met de opzet van een ‘polderproces’ waarin ze, samen met andere boeren uit de regio, gezamenlijk stappen willen maken om bij te dragen aan gebiedsdoelen door samen te leren middels het landbouwleerlandschap als kennishub. “In het landschap staat veel te gebeuren. Het is een kwestie van ‘doen’, en niet alleen praten, om verder te komen”, zegt Xander.
Beeld: © VOF fam de Kreij
Ondertussen staan ze niet stil, en willen ze met allerlei projecten aan de slag. Bijvoorbeeld met het verkennen van verbreding van de voedselproductie op eigen bedrijf. “We verkennen hoe we met ons landschap andere mogelijkheden tot het produceren van voedsel kunnen realiseren, passend bij de bodem. Mogelijk biedt agroforestry een uitkomst, of de opzet van een kleinschalige tuinderij via vertical farming”, zegt Xander. “Het gaat niet altijd zonder slag of stoot, maar we weten welke koers we willen varen”. De boerderij wordt ook onderdeel van De Polder campus die in de regio wordt opgezet en internationaal onderdeel van the School Of Sustainable Food and Farming.
Zo laten de twee zien dat de boerderij niet alleen een plek is van productie, maar een plek waar van alles samenkomt: ontmoeten, leren en integraal denken. “Idealiter vinden anderen hier straks de ruimte om boeren, landschap en ondernemerschap anders te bekijken”, zegt Marjolein. “De potentie van het boerenland is zo groot. Dat willen we graag laten zien.”