Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur mag in 2027 ruim 4,3 miljard euro uitgeven. Dat is inclusief een eerste bedrag van 1,5 miljard euro voor het maatregelenpakket dat het kabinet op 26 juni 2026 heeft aangekondigd. In de volgende tekst geven we zo goed mogelijk aan waar het geld vanuit de LVVN-begroting naar toe gaat en dus ook welke ondersteuningsmogelijkheden er zijn voor agrarisch ondernemers.
De begroting van LVVN is verdeeld in begrotingsposten. Naast de post voor land- en tuinbouw, wordt de agrarische sector ook vanuit andere begrotingsposten ondersteund. Zo is vanuit de begrotingspost natuur, visserij en landelijk gebied geld voor Agrarisch Natuurbeheer en voor het regionale ondersteuningsnetwerk Boerenperspectief. En vanzelfsprekend gaat ook een deel van het fonds voor stikstof landbouw en natuur naar agrariërs.
Wat valt er onder het fonds voor stikstof, landbouw en natuur?
Tot en met 2035 is er in totaal 20 miljard euro beschikbaar voor de landbouw, de natuur en de stikstofaanpak. Het merendeel van dit investeringsfonds is bedoeld om agrariërs te ondersteunen: met geld uit dit fonds kunnen zij hun bedrijfsvoering aanpassen. De komende jaren moeten agrarische bedrijven onder meer bedrijfsspecifieke emissies verminderen, om te voldoen aan normen die vanaf 2035 gaan gelden. In 2027 geeft LVVN 1,5 miljard euro van dit fonds uit. Dit gaat bijvoorbeeld naar agrariërs die willen extensiveren, omschakelen, innoveren, verplaatsen of willen stoppen met het houden van vee. Deze begroting geeft ook alvast een doorkijkje naar wat er de komende jaren uitgegeven kan worden vanuit dit fonds.
Wat valt er onder de post Land- en tuinbouw?
Met het budget voor land- en tuinbouw (380 miljoen) investeert het ministerie van LVVN in een weerbaar, veerkrachtig en veilig functionerend land- en tuinbouw- en voedselsysteem. Belangrijkste doel hierbij is om de land- en tuinbouw toekomstbestendig te maken, zodat boeren en telers een verdienmodel hebben, zonder dat dit ten koste gaat van het welzijn van dieren of van de omgeving.
In 2027 gaat er vanuit de post land- en tuinbouw bijna 235 miljoen euro naar subsidies. Dit is onderverdeeld in subsidies ten behoeve van het verdienvermogen (26 miljoen), subsidies specifiek voor veehouderij en dierlijke ketens (16 miljoen), plantaardige ketens (1,2 miljoen) en glastuinbouw (110 miljoen), mestbeleid (67 miljoen), diergezondheid en -welzijn (5,7 miljoen) en voedselbeleid (7,4 miljoen). Voorbeelden van de regelingen die hieronder vallen, zijn bijvoorbeeld de subsidie Emissieloos Landbouwmaterieel, de subsidie Hoogwaardige mestverwerking en subsidies voor praktijkbedrijven die uitzoeken hoe op het boerenbedrijf bijvoorbeeld emissies verlaagd kunnen worden.
Overig
Het overblijvende budget gaat naar opdrachten die op andere manieren bijdragen aan de land- en tuinbouwsector. Zo is er geld gereserveerd voor borgstellingskredieten (leningen aan agrariërs waarvoor LVVN garant staat) en voor opdrachten die het verdienvermogen moeten versterken of het dierenwelzijn vergroten.
Natuur, visserij en gebiedsgericht werken, ook voor agrariërs
Ook de post natuur, visserij en gebiedsgericht werken ondersteunt de agrarische sector. Logisch, want landbouw en natuur gaan hand in hand. Zo kan landbouw bijdragen aan agrarisch natuurbeheer, het versterken van de groenblauwe dooradering en de vitaliteit van het landelijk gebied.
Natuur en biodiversiteit op het land
Binnen deze post van 925 miljoen euro gaat bijvoorbeeld 218 miljoen euro via subsidies naar natuur en biodiversiteit op het land. Het grootste deel daarvan (168 miljoen) is bestemd voor Agrarisch Natuurbeheer, waaronder de ANLb-regeling die wordt uitgevoerd via de agrarische collectieven van BoerenNatuur. De komende jaren loopt het budget voor Agrarisch Natuurbeheer op naar zo'n 350 miljoen euro per jaar. 14 miljoen euro gaat komend jaar naar het Programma Veenweide met proeftuinen en een onderzoeksprogramma.
Ondersteuning agrariërs vanuit de post Toekomst landelijk gebied
Met alle opgaven die er zijn voor agrariërs, vindt het ministerie het belangrijk dat agrarisch ondernemers ondersteuning kunnen krijgen. LVVN investeert in 2027 7,2 miljoen euro om het landelijk netwerk van regionale samenwerkingsverbanden te versterken die sociaaleconomische begeleiding geven aan agrariërs. Daarnaast is er 7 miljoen euro beschikbaar voor de maatwerkaanpak: ondersteuning aan agrarisch ondernemers die binnen de generieke regelingen te weinig perspectief kunnen vinden. Agrariërs in het aardbevingsgebied van Groningen kunnen aanspraak maken op een specifieke uitkering vanuit het Agroprogramma Groningen (18,3 miljoen). In Zeeland draagt LVVN bij aan een regeling om agrariërs (1,4 miljoen) te ondersteunen bij maatregelen om de zoetwaterbeschikbaarheid te vergroten.
Kennis en innovatie versterkt de sector
LVVN maakt veel gebruik van de kennis die bij Wageningen Research en andere onderzoeksinstellingen aanwezig is. Het gaat daarbij om beleidsondersteunend onderzoek (30 miljoen), maar ook om kennis- en innovatiebeleid dat direct raakvlak heeft met de boerenpraktijk. Denk bijvoorbeeld aan het meten en berekenen van stikstofemissies en -deposities (bijna 17 miljoen), bijvoorbeeld om de omslag naar doelsturing te kunnen gaan maken, aan de agrarische experimenteerlocaties (12,3 miljoen) en aan het innovatieprogramma Robots naar de Boerenpraktijk (3,5 miljoen).
Via het Nationaal Groenfonds ontvangt het programma voor regeneratieve landbouw (ReGeNL) 17,4 miljoen euro om met 1000 boeren de omslag te maken naar een extensieve landbouwvorm, die samengaat met bodemverbetering.
Andere uitgaven vanuit het ministerie
Een deel van de beleidsmatige uitgaven van het ministerie van LVVN gaan richting partnerorganisaties, bijvoorbeeld naar de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) om het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid uit te voeren en het verstrekken van vergunningen en naar de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) om toe te zien op het handhaven van wetten en voorschriften.
Wat staat niet op de begroting van het ministerie van LVVN?
Op de begroting van LVVN staan alleen de budgetten waar dit ministerie verantwoordelijk voor is. Dat omvat niet alle ondersteuning die agrariërs vanuit de Rijkoverheid kunnen krijgen. Zo zijn er ook ondernemersregelingen, zoals de MIA/Vamil of EIA, waar veel agrariërs gebruik van maken. Bijvoorbeeld voor de aanschaf van zonnepanelen of een stalsysteem.
Daarnaast staan op de begroting van LVVN niet de Europese budgetten vanuit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Ook in 2027 ontvangt Nederland zo'n 1 miljard euro vanuit het GLB. Het merendeel daarvan gaat via de basisbetalingsregeling, de eco-regeling en de producentenorganisaties Groenten en Fruit naar agrarisch ondernemers. Ongeveer een kwart van dit budget gaat naar het Agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Daarnaast gaat een deel van dit budget naar vestigingssteun jonge landbouwers, innovatiesubsidies (EIP) en samenwerkingsprojecten in het Veenweidegebied.
Ga naar het overzicht met regelingen en ondersteuning
Al met al is er veel mogelijk om als agrariër ondersteuning te krijgen. Wil je weten wat er voor jouw bedrijf beschikbaar is? Bekijk de overzichtspagina met regelingen en ondersteuning
Tot slot
Deze tekst is geschreven aan de hand van de begroting zoals het Kabinet deze op Prinsjesdag heeft aangeboden aan de Tweede Kamer. Daarmee is deze begroting nog niet definitief.
In november vindt het debat over de begroting van LVVN plaats. Het kan zijn dat de Tweede Kamer besluit om aanpassingen op deze begroting door te voeren. Bedragen in dit artikel hebben we voor de leesbaarheid afgerond. Exacte bedragen zijn te vinden in de begroting.