Het maatregelenpakket dat het kabinet in juni 2026 heeft voorgesteld, leidt tot vragen bij agrarisch ondernemers. Logisch, want wat betekent dit nu precies voor jouw bedrijf? Op deze pagina proberen we zo goed mogelijk antwoord te geven op veelgestelde vragen. Mis je een vraag? Stel deze dan via het contactformulier of bij het contactcentrum van RVO.
Op de pagina Wat betekenen de plannen van het kabinet voor boeren en telers? krijg je mee duidelijkheid over wat het voorgestelde maatregelenpakket voor jouw bedrijf kan betekenen.
Nee, je hebt nu geen probleem. De normen van 0,164 NH3 per fosfaatrecht per jaar en 92 kg CO2-eq. per fosfaatrecht per jaar voor stal- en opslagemissies gelden vanaf 2035. Het is dus van belang dat je vanaf 2035 wel aan de normen voldoet en het is verstandig om in beeld te brengen wat er op jouw bedrijf nodig is om aan de norm te voldoen.
Onderdeel van het maatregelenpakket is dat je als agrarisch ondernemer de komende jaren ondersteuning krijgt om aan de normen te gaan voldoen. Deze ondersteuning omvat bijvoorbeeld subsidies voor het aanschaffen van stalsystemen en het nemen van managementmaatregelen.
Belangrijk is dat je als agrarisch ondernemer gaat onderzoeken wat voor verdienmodel mogelijk is voor jouw bedrijf en wat bij jou als ondernemer past. Zodat je daar de komende jaren naar toe kunt groeien.Via de Kringloopwijzer kun je nu als melkveehouder inzicht in je stikstof- en broeikasgassenuitstoot per fosfaatrecht krijgen. Hoe je dat doet lees je op Met KringloopWijzer eerste inzicht in emissies op bedrijfsniveau.
Het ministerie van LVVN heeft de WUR (Wageningen Universiteit & Research) opdracht gegeven om een wetenschappelijk en nauwkeurig instrument te ontwikkelen waarmee melkveehouders kunnen simuleren welke maatregelen op het bedrijf genomen kunnen worden om aan de normen te voldoen. Het gaat hierbij onder meer om het nemen van managementmaatregelen, het in gebruik nemen van een stalsysteem of het verminderen van het aantal dieren. Dit simulatie-instrument komt in het eerste kwartaal van 2027 beschikbaar.
Dit komdt doordat het ontwikkelen van een betrouwbaar systeem tijd kost. In dit simulatie-instrument kun je niet alleen de maatregelen los van elkaar, maar ook de interactie tussen maatregelen, simuleren. Je kunt deze tool dan de komende jaren gebruiken: we blijven deze doorontwikkelen. Als er andere opties worden ontwikkeld waarmee emissies op het bedrijf kunnen dalen, dan komen deze ook in deze tool te staan.
Voor melkveehouders die nu al meer inzicht willen hebben welke maatregelen voor het eigen bedrijf geschikt zijn om emissies te verminderen, heeft ook het platform IntoAgri een tool ontwikkeld. Daarmee kunnen melkveehouders berekenen met welke maatregelen zij hun ammoniak-emissies kunnen verminderen. De NH3-berekentool is voor elke melkveehouder te gebruiken. IntoAgri is een onafhankelijk platform dat een aantal jaren is opgericht door boeren om alle data die beschikbaar is goed inzichtelijk te maken voor boeren.
Er zijn ook mogelijkheden om hiervoor advies te krijgen of gebruik te maken van bestaande regelingen en projecten. Kijk hiervoor bij de volgende vraag.
Vanuit het ministerie werken we aan een ondersteuningspakket om als agrarisch ondernemer tot keuzes voor je bedrijf te komen. Kijk op de pagina's voor melkveehouderijen, intensieve veehouderijen en voor akkerbouw- en teeltbedrijven om te zien wat er voor jouw bedrijf wordt ontwikkeld.
Op de pagina Vraag advies en krijg ondersteuning vind je een overzicht van de organisaties en loketten waar je terecht kunt voor (gratis) advies en ondersteuning.
Iedereen in Nederland mag rechtszaken beginnen. Dit voorkomen kan en wil het ministerie dus niet.
Met dit maatregelenpakket wil het kabinet ervoor zorgen dat de emissiereductie en het natuurherstel juridisch worden vastgelegd. Dat geeft ook zekerheid dat deze worden uitgevoerd. Rechters kijken bij de beoordeling van handhavings- en intrekkingsverzoeken of er daadwerkelijk voldoende wordt gedaan aan natuurherstel. Zodra dat het geval is, zullen in rechtszaken handhavings- en intrekkingsverzoeken worden afgewezen. De minister van LVVN heeft aan de Tweede en Eerste Kamer gevraagd om de wetgeving die nodig is met spoed te behandelen, zodat die dit jaar nog ingevoerd kan worden.
Daarnaast werkt het ministerie samen met provincies aan juridisch onderbouwingen waarmee handhavings- en intrekkingsverzoeken kunnen worden afgewezen. Streven is dat dit voorkomt dat het tot rechtszaken komt.
Het ministerie weet dat deze normen ambitieus zijn en veel vragen van ondernemers. Ook wanneer je bedrijf er pas in 2035 aan hoeft te voldoen. Tegelijkertijd is uitgezocht dat deze emissienormen voor stikstof en klimaatgassen haalbaar zijn met de managementmaatregelen en staltechnieken die nu beschikbaar zijn.
Veel bedrijven zullen in elk geval flinke stappen kunnen zetten door het nemen van managementmaatregelen, zoals eiwitarm voeren, meer weiden of het toepassen van methaanremmers in het voer. Daarnaast is het mogelijk om te investeren in staltechnieken, zoals het plaatsen van urine-opvangstations of een semi-dichte vloer met onderafzuiging toe te passen. Ook is het mogelijk om fosfaatrechten niet op te vullen.
Met het maatregelenpakket zet het kabinet erop in dat de overheid de agrarisch ondernemer daarbij ondersteunt. Daarvoor komen er de komende jaren subsidies en andere regelingen. Het kabinet kiest voor deze ambitieuze normen, omdat we als Nederland aan de landelijke reductiedoelen moeten gaan voldoen. Dat is de enige manier om natuurherstel mogelijk te maken en vergunningverlening weer mogelijk te maken. Met minder ambitieuze normen zullen er meer veehouders moeten stoppen met het bedrijf: Als blijvers minder doen, zullen meer boeren moeten stoppen. Dat wil het kabinet voorkomen.
De komende jaren stimuleert het ministerie dat er meer technieken beschikbaar komen en dat de kennis van managementmaatregelen wordt vergroot. Ook daarmee verwacht het ministerie dat het voor meer agrarisch ondernemers goed mogelijk wordt om voor 2035 aan de bedrijfsspecifieke emissienormen te gaan voldoen.
De gebiedsgerichte aanpakken zijn enorm van meerwaarde. Bij de gebiedsgerichte processen zijn vaak provincies betrokken geweest. De komende tijd voert het ministerie volop gesprekken met de provincies om te ontdekken wat hieruit valt te leren en hoe dit in het landelijke beleid kan worden toegepast.
Deze gebiedsgerichte aanpakken dragen bovendien bij aan de totale emissiereductieopgave die moet plaatsvinden in de landbouwsector. De landbouw moet in 2035 42 tot 46 procent minder ammoniak uitstoten dan in 2019.
Het PBL geeft aan dat met het maatregelenpakket van het kabinet de emissiereductiedoelen voor de landbouw in 2035 in zicht komen. Een aantal maatregelen om veldemissies van ammoniak te verminderen, heeft het PBL nog niet meegerekend. Dit omdat die nog niet waren uitgewerkt in het maatregelenpakket.
De komende tijd gaat het ministerie van LVVN de maatregelen om veldemissies te verminderen verder onderzoeken en doorontwikkelen. Met de emissiereductie die daarmee behaald kan worden, is het doel voor de landbouw in 2035 wel haalbaar. Het kabinet gaat er met alle betrokken partijen voor zorgen dat een generieke korting wordt voorkomen.